INNE

CZĘŚĆ 2 – DYSKRYMINACJA

  1. Konstytucja RP w art. 32 stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2).
    Należy także uwzględnić, że ustrojodawca w sposób szczególny odniósł się do kwestii równouprawnienia płci, stanowiąc w art. 33 Konstytucji, że kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.
  2. Kodeks pracy uznaje za niedopuszczalną jakąkolwiek dyskryminację w zatrudnieniu, bezpośrednią lub pośrednią, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.
    Pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków; dotyczy to w szczególności równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu.

 Czy…?

Czy czuliście, że jesteście inaczej traktowani w pracy niż inni? Czy traktowano Was z góry lub odwrotnie: gloryfikowano nadmiernie Wasze dokonania, zasługi czy postawę? Czy bez przyczyny byliście pomijani w premiowaniu, nagradzaniu? Czy kiedykolwiek odmówiono Wam urlopu bez podania konkretnego powodu w momencie kiedy innym pracownikom nie robiono takich problemów? Czy zlecano Wam tzw. prace gorszej jakości, aby w ten sposób mieć powody do np. obniżania premii? Czy dano Ci do zrozumienia, że jesteś gorsza, bo jesteś kobietą lub gorszy, bo jesteś mężczyzną i że z tego powodu nie nadajesz się do „tej” pracy? Czy miałeś wrażenie, że traktują Cię gorzej, bo masz inne poglądy polityczne, orientację seksualną lub inny kolor skóry?

Jeśli odpowiedziałeś/łaś „TAK” choćby jeden raz na powyższe pytania to można tu mówić o dyskryminacji.

RÓŻNICA MIĘDZY DYSKRYMINACJĄ A MOBBINGIEM

  • W Polsce pracownik musi udowodnić, że był mobbowany w miejscu pracy.
  • Jeżeli chodzi o dyskryminację w miejscu pracy – to pracodawca musi udowodnić, że nie stosował dyskryminacji wobec pracownika.
  • Dyskryminacja może być działaniem jednorazowym.

DYSKRYMINACJA W ZATRUDNIENIU

istnieje wtedy, gdy na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje albo szczególnie niekorzystna sytuacja w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych wobec wszystkich lub znacznej liczby pracowników.

  • Dyskryminacja bezpośrednia – polega na gorszym traktowaniu osób ze względu na pewne kryteria i robieniu to w sposób całkowicie jawny. Przykłady często możemy zauważyć na przykład w ogłoszeniach o pracę. Nierzadko na stanowisko asystenta zarządu poszukiwana jest młoda kobieta, niejednokrotnie można się również spotkać ze stwierdzeniami “jesteśmy młodym zespołem, poszukujemy młodych, ambitnych ludzi”. Dyskryminacją bezpośrednią cechują się również firmy, w których kobiety zarabiają więcej niż mężczyźni, niezależnie od kompetencji, ale właśnie od płci, czy osoby młodsze otrzymują zaproszenia na szkolenia, a pomija się osoby starsze, widząc w nich (niesłusznie!) mniejszy potencjał.
  • Dyskryminacja pośrednia  – działa w nieco ukryty sposób. Przepisy w firmie teoretycznie nie zawierają niczego dyskryminującego kogokolwiek, jednak prawda okazuje się inna. Przykładowo w firmie odrębne przepisy dotyczą osób zatrudnionych na umowę zlecenie, a przepisy te są mniej korzystne niż w przypadku innych umów. Teoretycznie nic w tym złego, jednak w praktyce umowy zlecenia są zawierane tylko ze starszymi pracownikami. Wniosek nasuwa się więc sam.
  • Przejawy dyskryminacji w pracy. Dyskryminacja w pracy dotyczy nie tylko pracowników już zatrudnionych, lecz także osób ubiegających się o pracę. Często na rozmowie kwalifikacyjnej pracodawcy pytają kobiet, czy mają w planach urodzenie dziecka, co tłumaczą tym, że cenią sobie dyspozycyjność. Zazwyczaj po tym, jak dowiadują się, że kobieta ma takie plany, ma miejsce negatywna odpowiedź na aplikację lub firma po rekrutacji w ogóle nie odzywa się już do kandydata. Często także przy zatrudnianiu pomijane są osoby starsze. Podobnie jest również z premiami. Z jakichś powodów niektórzy pracodawcy uważają, że rozwój kariery kończy się na pewnym etapie i nie inwestują w rozwój wieloletnich pracowników.

Pamiętajmy, że przy przydzielaniu premii muszą być ustalone jasne i czytelne kryteria. Nie zmienia to faktu, że nadal może stanowić to problem. Często bowiem jest tak, że my uważamy nasza pracę za należycie i terminowo wykonaną, a szef uważa inaczej. I co wtedy? Wtedy niestety jest „słowo przeciwko słowu” i kryteria mają się nijak do rzeczywistości. Jeszcze gorzej ma się sytuacja tzw. nagród. Mogą one mieć charakter uznaniowy i żadne kryteria nie mają tu miejsca. Dochodzenie swoich praw jest wtedy trudniejsze. W obu przypadkach radziłabym udać się do przełożonego po wyjaśnienia, do których macie prawo. Spokojna rozmowa może zdziałać cuda. Często bowiem pracodawca nie ma bezpośredniego lub bliższego kontaktu z pracownikiem, Taka rozmowa może w przyszłości wpłynąć na bardziej ludzkie traktowanie nas przez zwierzchnika. Dobrym rozwiązaniem jest także napisanie prośby o wyjaśnienie (może być mail). Wiem, łatwo się mówi gdy mamy do czynienia z państwową placówką. Gorzej ma się rzecz z prywatnymi przedsiębiorcami. Pamiętajmy, że jeśli nie zawalczymy sami o swoje prawa to nikt za nas tego nie zrobi. Można zawsze próbować zmienić pracę, ale pamiętajmy, że „wszędzie dobrze, gdzie nas nie ma”.

 DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA PŁEĆ

Dyskryminacja ze względu na płeć to nierówne, nie uzasadnione obiektywnymi przesłankami, traktowanie kobiet lub mężczyzn ze względu na ich przynależność do danej płci. Ma także miejsce również w sytuacji, w której kobiety dyskryminują inne kobiety, a mężczyźni dyskryminują innych mężczyzn. Przejawem dyskryminacji ze względu na płeć jest również utrwalanie stereotypów dotyczących społecznych i kulturowych wzorców zachowania mężczyzn i kobiet, opierających się na przekonaniu o niższości lub wyższości jednej z płci.

  • Dyskryminacja bezpośrednia – gdy kobieta lub mężczyzna jest traktowana/y mniej korzystnie ze względu na swoją płeć niż jest, była lub byłaby traktowana inna osoba, o odmiennej płci, w porównywalnej sytuacji.
  • Dyskryminacja pośrednia – polega na tym, że na skutek pozornie neutralnego postanowienia, zastosowanego kryterium lub podjętego działania występują lub mogłyby wystąpić niekorzystne dysproporcje lub szczególnie niekorzystna sytuacja dla kobiety lub mężczyzny ze względu na przynależność do określonej płci, chyba że postanowienie, kryterium lub działanie jest obiektywnie uzasadnione ze względu na zgodny z prawem cel, który ma być osiągnięty, a środki służące osiągnięciu tego celu są właściwe i konieczne.

Przykłądy dyskryminacji ze względu na płeć:

  • stosowanie wobec kobiet przemocy fizycznej, psychicznej, ekonomicznej, motywowane przekonaniem o niższości tej płci,
  • ograniczenia w dostępie do awansu zawodowego, nieuzasadnione różnicowanie wynagrodzeń za pracę jednakowej wartości ze względu na płeć (np. w związku z urlopem macierzyńskim lub ojcowskim),
  • formułowanie ogłoszeń o pracę w sposób eliminujący jedną z płci (podanie nazwy stanowiska wyłącznie w formie męskiej lub żeńskiej – asystentka, dyrektor),
  • stosowanie nazw zawodów i stanowisk wyłącznie w formie żeńskiej lub męskiej mającej na celu dyskryminację jednej z płci,
  • utrwalanie stereotypowych wizerunków kobiet i mężczyzn w reklamach.

DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA RASĘ LUB POCHODZENIE ETNICZNE

  • Dyskryminacja bezpośrednia –  ze względu na rasę, narodowość lub pochodzenie etniczne ma miejsce kiedy dana osoba traktowana jest gorzej niż inna osoba w podobnej sytuacji ze względu na swoją rasę, narodowość lub pochodzenie etniczne.
  • Dyskryminacja pośrednia – gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą stawiać w szczególnie niekorzystnej sytuacji osoby danego pochodzenia rasowego lub etnicznego w porównaniu do innych osób, chyba że taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mające służyć osiągnięciu celu są odpowiednie i konieczne.

 Przykłady dyskryminacji ze względu na rasę lub pochodzenie:

  • dyskryminacja w dostępie do dóbr i usług świadczonych publicznie m.in. odmowa sprzedaży towaru lub świadczenia usług przez sprzedawcę lub usługodawcę z powodu uprzedzeń rasowych (np. odmowa wstępu do restauracji, kawiarni, dyskoteki, hotelu, odmowa obsługi w banku, w salonie fryzjerskim; odmowa przyjęcia do szpitala, przychodni lub gabinetu lekarskiego;
  • dyskryminacja w miejscu pracy (np. mobbing w miejscu pracy, pomijanie danej osoby w ścieżce awansu zawodowego, odmowa przyjęcia do pracy osoby należącej do określonej mniejszości narodowej lub etnicznej pomimo posiadania równorzędnych lub wyższych kwalifikacji zawodowych, odmowa przyznania podwyżki ciemnoskóremu pracownikowi, gdyż w tej firmie przysługuje ona po trzech latach pracy. Jednak osoby o innej niż kierownictwo rasie, zatrudnia się tylko na dwa lata.);
  • osiedlanie osób należących do mniejszości narodowych lub etnicznych w określonych miejscowościach lub w dzielnicach większych miast lub oferowanie gorszego standardu zamieszkania, określane mianem „gettoizacji”;
  • złe traktowanie, włączając w to naruszanie nietykalności cielesnej, kierowanie obraźliwych słów, wyśmiewanie z powodu przynależności rasowej i etnicznej (np. cudzoziemcy przebywający w Areszcie Śledczym traktowani gorzej niż inni przez funkcjonariuszy służby więziennej, tzn. są częściej rewidowani, znieważani ze względu na swoje imię i narodowość).

DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA RELIGIĘ, WYZNANIE LUB ŚWIATOPOGLĄD

  • Dyskryminacja bezpośrednia – ze względu na religię lub wyznanie ma miejsce, kiedy dana osoba z powodu swojej religii lub wyznania traktowana jest gorzej niż inna osoba w podobnej sytuacji.
  • Dyskryminacja pośrednia – gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą stawiać w szczególnie niekorzystnej sytuacji osoby danej religii czy wyznania w porównaniu do innych osób. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy, taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne).

Z dyskryminacją ze względu na religię lub wyznanie mamy do czynienia również w przypadku niepożądanego zachowania związanego z religią lub wyznaniem, a jego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie onieśmielającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA NIEPEŁNOSPRAWNOŚĆ?

·       Dyskryminacja bezpośrednia –  ma miejsce, kiedy dana osoba, z powodu swojej niepełnosprawności, traktowana jest gorzej niż inna osoba w podobnej sytuacji.

·       Dyskryminacja pośrednia – gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą stawiać w szczególnie niekorzystnej sytuacji osoby niepełnosprawne w porównaniu do innych osób. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy  taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne.

Z dyskryminacją ze względu na niepełnosprawność mamy do czynienia również w przypadku niepożądanego zachowania związanego z niepełnosprawnością, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie onieśmielającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA WIEK

·       Dyskryminacja bezpośrednia – ma miejsce, kiedy dana osoba, z powodu swojego wieku traktowana jest gorzej niż inna osoba w podobnej sytuacji.

·       Dyskryminacja pośrednia –  gdy pozornie neutralny przepis, kryterium lub praktyka mogą stawiać w szczególnie niekorzystnej sytuacji osoby w określonym wieku w porównaniu do innych osób. Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy taki przepis, kryterium lub praktyka są obiektywnie uzasadnione słusznym celem, a środki mające służyć osiągnięciu tego celu są odpowiednie i konieczne.

Z dyskryminacją ze względu na wiek mamy do czynienia również w przypadku niepożądanego zachowania związanego z wiekiem, a jego celem lub skutkiem jest naruszenie godności osoby i stworzenie onieśmielającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery.

DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA ORIENTACJĘ SEKSUALNĄ I TOŻSAMOŚĆ PŁCIOWĄ

Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną i tożsamość płciową to nierówne traktowanie w związku z prawdziwą bądź domniemaną orientacją seksualną lub poczuciem przynależności do określonej płci. Grupa osób, która narażona na dyskryminację ze względu na orientację seksualną lub tożsamość płciową określana jest angielskim skrótowcem LGBT (lesbian, gay, bisexual, transgender).Dyskryminacja osób LGBT ma miejsce, gdy nierówne traktowanie nie jest uzasadnione żadnymi racjonalnymi, obiektywnymi przesłankami.

DYSKRYMINACJA ZE WZGLĘDU NA INNE PRZYCZYNY

Należy pamiętać, że zgodnie z Konstytucją wszyscy są wobec prawa równi i nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny. Jeżeli więc określona osoba jest gorzej traktowana ze względu na swoją cechę osobistą, inną niż wymienione w ustawie o wdrożeniu niektórych przepisów Unii Europejskiej w zakresie równego traktowania, również mamy do czynienia z dyskryminacją.

Niezależnie od tego z jakich powodów padliście ofiarą dyskryminacji pamiętajcie, że jest to pogwałcenie Konstytucji RP.

Dyskryminacja jest przejawem braku tolerancji. Ta zaś jest poszanowaniem czyichś poglądów, wierzeń, upodobań, różniących się od własnych. Pamiętajmy, że każdy jest inny. My sami też możemy stać sie ofiarami dyskryminacji. Dyskryminacja to zło, które może doprowadzić do ludzkiej tragedii.

APEL!!!

Tolerancję wynosi się z domu albo nabywa. Jeśli jesteś osobą nietolerancyjną to proszę (do tego masz prawo), zatrzymaj tą wiedzę dla siebie! Manifestacja tego poprzez dyskryminację może uczynić Cię winnym ludzkiej krzywdy. W tej krzywdzie cierpi nie tylko osoba dyskryminowana, ale często także osoby jej bliskie. Nigdy nie jest za późno by staćsię lepszym!

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Obserwuj blogEvka

Get the latest posts delivered to your mailbox: