INNE

CZEŚĆ 1 – MOBBING

Czy…?

Czuliście się kiedyś niekomfortowo w pracy z powodu kiepskich docinek czy wątpliwych żartów pod Waszym adresem? Byliście przeciążani pracą do granic możliwości lub odwrotnie, zostaliście wyelimowani przy przydzielaniu obowiązków, bo jesteście tzw. „niewygodnym pracownikiem”?

Czy mieliście wrażenie, że pracujecie sumiennie i z zaangażowaniem dając korzyści pracodawcy, ale nie zostaliście docenieni przy wynagradzaniu lub premiowaniu?

Czy kiedykolwiek przełożony podniósł na Was głos lub przerywał w pół zdania Waszą wypowiedź?

Czy publicznie (w obecności innych pracowników lub klientów) zostaliście zbesztani?

Czy używano wulgaryzmów w Waszej obecności lub bezpośrednio pod Waszym adresem?

Czy kiedykolwiek odnoszono się do Was z niecierpliwością i/lub agresją?

Czy wywierano na Was presję (czasu lub inną)?

Czy manipulowano Waszymi emocjami?

Czy żonglowano poczuciem winy?

Jeśli odpowiedziałeś/łaś „TAK” choćby jeden raz na powyższe pytania, a czynności powyższe miały charakter ciągły, a nie sporadyczny i spowodowały duży dyskomfort psychiczny, to można tu mówić o mobbingu.

MOBBING 

to działania lub zachowania dotyczące pracownika lub skierowane przeciwko pracownikowi, polegające na uporczywym i długotrwałym nękaniu lub zastraszaniu pracownika, wywołujące u niego zaniżoną ocenę przydatności zawodowej, powodujące lub mające na celu poniżenie lub ośmieszenie pracownika, izolowanie go lub wyeliminowanie z zespołu współpracowników.

Mobbing to rodzaj terroru psychicznego, stosowanego przez jedną lub kilka osób przeciwko (przeważnie) jednej osobie. Represjonowanie pokrzywdzonej osoby, rzadziej grupy osób trwa dłużej, ale minimalny okres trwania nie jest w tym przypadku określony. Wszystko zależy od tego jak szybko i z jakim skutkiem działania takie wpłyną negatywnie na nasze samopoczucie i zdrowie. Prawda jest taka, że dla jednych np. nadmierne obciążenie pracą lub jej dłuższy brak będzie sytuacją komfortową, a dla innych już po tygodniu mogą pojawić się symptomy zwątpienia. Długotrwałe maltretowanie psychiczne, trwające miesiące, a nawet lata, powtarza się systematycznie. Osoba maltretowana pozbawiona jest możliwości obrony. W takiej sytuacji bezradności i bezsilności pozostaje tak długo, jak utrzymują się działania mobbingowe.

MOBBER-PRZEŚLADOWCA

to osoba o wyolbrzymionym poczuciu własnej wartości, przeceniająca swoje umiejętności i swoją wiedzę. Przekonana jest o własnych zdolnościach i nie przyjmuje krytyki ze strony innych. Wszelkie uwagi ignoruje lub reaguje na nie z wściekłością i złością. Osoba, która odważy się mieć odmienne zdanie traktowana jest jak największy wróg. Taka osoba może spodziewać się, że będzie przez mobbera niszczona i szykanowana.

Mobber chce doprowadzić do tego, aby osoby będące jego podwładnymi nie ufały także sobie nawzajem. Systematycznie daje do zrozumienia, że ma w grupie pracowników swoich zaufanych informatorów, którzy czerpią korzyści i nagradzane są za lojalność w rozumieniu przełożonego. Osoby uległe, spolegliwe, ciche nie mogą się czuć bezpiecznie. Zazdrość i zawiść w miejscu pracy, doprowadzenie do niskiej samooceny nękanego pracownika, a czasem niska jego ocena przez kolegów, którzy także zaczynają brać udział w prześladowaniu i psychicznym terroryzowaniu, pozwalają zarządzającemu przywrócić swój blask lub utrzymać opinię najlepszego. Konkurencja potencjalna lub tylko domniemana zostaje przez przełożonego zdominowana lub unieszkodliwiona. Rzadko odczuwa on z tego powodu wyrzuty sumienia. Osoba poszkodowana znika bowiem z jego pola widzenia, a sytuacja w zakładzie pracy „normalizuje się”.

Często szykanowanie pracownika jest sposobem na odwrócenie uwagi od własnej niekompetencji mobbera. Niezaprzeczalnym jest fakt, że osoby zdolne, kompetentne i zaangażowane stają się często ofiarami mobbingu, gdyż stanowią potencjalne zagrożenie. Drugą grupą osób podatnych na działania mobbera są osoby ciche, bez siły przebicia, które nie potrafią „tupnąć nogą” i postawić się szefowi.

Ważne jest to że mobberem może być szef, ale także współpracownik (kolega z pracy).

DZIAŁANIA MOBBERA

Mobber manipuluje emocjami otoczenia, wywiera silną presję, umiejętnie żongluje poczuciem winy, charakteryzuje się dużą niecierpliwością (np. przerywa wpół zdanie) i agresją, ma osobowość narcystyczną, bywa chimeryczny, ma trudności w odróżnieniu umiejętności przywódczych od szykanowania, reaguje zimną obojętnością lub wściekłością na krytykę ze strony innych, osoba, która mu się przeciwstawia staje się jego osobistym wrogiem, skoncentrowany na sobie tworzy własny wizerunek jako osoby odpowiedzialnej, ma silną potrzebę bycia w centrum uwagi, eliminuje osoby niewygodne, zagrażające jego pozycji, uznaje, że przemoc to najlepszy środek dyscyplinujący, odreagowuje w pracy osobiste niepowodzenia, redukuje własne negatywne emocje, ma satysfakcję z pełnej kontroli nad życiem pracownika i czuje się w tym wszystkim bezkarny!

WARUNKI SPRZYJAJĄCE MOBBINGOWI:

Zła organizacja pracy

  • Praca słabo zorganizowana
  • Nieczytelne reguły oceniania
  • Brak sprecyzowanych wymagań
  • Niezorganizowany przepływ informacji

Narcystyczne kierownictwo

  • Budowanie relacji na strachu
  • Dystans służbowy
  • Podejrzliwość

Budowanie negatywnego obrazu pracownika na jednym wydarzeniu

  • Błąd
  • Niezręczne zachowanie

Niefortunna wypowiedź

TECHNIKI STOSOWANE W MOBBINGU – można je podzielić na trzy grupy:

Grupa I – techniki upokarzania:

Nieuzasadniona krytyka, publiczne łajanie, wyśmiewanie, ignorowanie, zniesławianie, dyskredytowanie, obraźliwe i prowokujące gesty, publiczne krytykowanie wyglądu, przymus pracy w urągających warunkach, pouczanie, sarkazm.

Grupa II – techniki zastraszania:

Używanie wulgaryzmów, uderzanie w biurko, trzaskanie drzwiami, krzyki, wrzaski, rzucanie przedmiotami, groźna postawa ciała, wrogie spojrzenie, obraźliwe uwagi szydzenie, przezywanie, stałe przerywanie wypowiedzi, ustne groźby, terror telefoniczny, zastraszanie zwolnieniem z pracy.

Grupa III – techniki pomniejszania kompetencji:

Nierealistyczne terminy wykonania zadań, przydział prac bezsensownych i upokarzających, obciążanie zadaniami ponad miarę lub całkowite wyeliminowanie, wstrzymywanie niezbędnych informacji, pozbawienie odpowiedzialności bez konsultacji, izolacja, zaniżanie kwalifikacji, nieuzasadnione zarzuty o niegodne postępowanie, niejednoznaczne i sprzeczne polecenia, obciążanie zadaniami ryzykownymi, nagłe przerywanie rozmowy (milknięcie), gdy pojawia się osoba mobbingowana, ograniczanie czasu wolnego po pracy, nieuzasadniona terminarzem prac presja czasu, publiczna nagana, tworzenie i rozpowszechnianie plotek oraz nieprawdziwych informacji o osobie mobbingowanej.

FAZY MOBBINGU

Faza I – konflikt podlegający ciągłej eskalacji, pomimo tego, że „ofiara” chce jego zażegnania.

Faza II – rozpoczynają się systematyczne, wrogie działania wobec jednej osoby w zespole. „Ofiara” zaczyna przejawiać objawy stresu.

Faza III – w konflikt wkracza kierownictwo firmy, ale sytuacja „ofiary” się pogarsza.

Faza IV – osoba moggingowana ponosi porażkę, zaczyna mieć kłopoty ze zdrowiem, pojawiają się zaburzenia psychiczne

Faza V – wykluczenie „ofiary” ze środowiska, zwolnienie z pracy.

KIM SĄ OFIARY MOGGINGU?

To ludzie w różnym wieku i w różnych środowiskach pracy, ludzie z różnym poziomem wykształcenia, osoby przebojowe i ekspansywne, „niepokorne”, bardzo silne psychicznie, ale także słabsze psychicznie, takie, które łatwiej upokorzyć.

JAKIE SĄ ZACHOWANIA OFIARY MOBBINGU?

Nieufność w stosunku do otoczenia, izolowanie się od grupy, postępująca bierność obronna, nadmierna pobudliwość, zbytnia nerwowość, zachowania nieracjonalne, coraz więcej potknięć w pracy i w życiu rodzinnym

PRZYCZYNY MOBBINGU:

  • zła organizacja pracy (nieczytelne reguły oceniania, brak sprecyzowanych wymagań itp.)
  • narcystyczne kierownictwo (buduje w pracy relacje oparte na strachu)
  • budowanie obrazu osoby na podstawie pojedynczego negatywnego wydarzenia

OBJAWY MOBBINGU

  • OBJAWY SOMATYCZNE

bóle głowy, bóle mięśni, rozstrój żołądka, „klucha w gardle”, bóle klatki piersiowej, uczucie zimna i gorąca, zawroty głowy i omdlenia

  • OBJAWY BEHAWIORALNE

ucieczka, pochopne działania, niepotrzebna agresja, podniesiony głos

  • OBJAWY PSYCHOLOGICZNE

kłopoty pamięciowe, natrętne sprawdzanie, trudności w koncentracji, niepożądane myśli i słowa, emocje utrudniające działanie, trudności w podejmowaniu decyzji

NASTĘPSTWA MOBBINGU

Następstwa psychiczne: depresja, zakłócenia koncentracji, stany zwątpienia, stany strachu, które mogą prowadzić do zapaści nerwowej, a nawet do prób samobójczych

Następstwa psychosomatyczne: zakłócenia pracy serca, zakłócenia oddechu, bóle głowy, pleców i karku, zakłócenia snu, choroby skóry, choroby żołądka i jelit.

SKUTKI MOBBINGU

obniżenie motywacji do pracy, niesprawiedliwe postępowanie, uniemożliwienie pełnego wykorzystania umiejętności, zdolności i zaangażowania pracujących w firmie osób, maleje poczucie odpowiedzialności pracowników za firmę, maleje zaufanie kadry zarządzającej do pracowników, firma traci wiarygodność, zniszczona kariera, problemy zdrowotne, pogorszenie sytuacji materialnej.

Ponadto:

  • Zespół Stresu Pourazowego – PTSD -posttraumatic stress disorder) schorzenie, opisywane przez psychiatrów jako potraumatyczne stany lękowe (występujące u takich osób porównywane jest przez specjalistów do stanu, jaki opisywano u osób, które przeszły doświadczenie obozu koncentracyjnego.
  • Co dziesiąty pracownik ma w zaawansowanej fazie mobbingu myśli samobójcze a co setny podejmuje próbę samobójczą.
  • Specjaliści z Unii Europejskiej, po przeprowadzeniu badań w Hiszpanii szacują, że co piąte samobójstwo popełnione w tym kraju zostało spowodowane przemocą psychiczną w miejscu pracy.

ZAWODY SZCZEGÓLNIE NARAŻONE NA LOBBING TO:

  • pracownik pomocy społecznej
  • pracownik służby zdrowia
  • nauczyciel

Z badań Leymanna wynika, że około 14% ofiar

wywodzi się ze środowisk dydaktycznych – nie

tylko szkół, uniwersytetów, ale także placówek

naukowych.

JAKIE KOSZTY PONOSI OSOBA MOBBINGOWANA ?

  • Obniżenie motywacji do pracy
  • Uniemożliwienie pełnego wykorzystania umiejętności, zdolności i zaangażowania pracujących w firmie osób
  • Spadek poczucia odpowiedzialności pracowników za firmę
  • Utrata zaufania kadry zarządzającej do pracowników
  • Firma traci wiarygodność
  • Zniszczona kariera
  • Problemy zdrowotne
  • Pogorszenie sytuacji materialnej

CO MOŻESZ ZROBIĆ, GDY JESTEŚ MOBBINGOWANY?

Należy pamiętać, że w przypadku mobbingu ciężąr dowodu niestety spoczywa na osobie mobbingowanej!

  • Zapisuj wszystkie szykany, notuj miejsce i czas oraz okoliczności im towarzyszące.

Jeśli zamierzasz przedłożyć skargę przełożonym lub nosisz się z zamiarem skierowania sprawy na drogę sadową, niezwykle ważne jest, abyś prowadził dokładny zapis wydarzeń. Notowanie zdarzeń może pomóc ci w radzeniu sobie z uczuciami. Pisemna prośba wystosowana do sprawcy, może go skłonić do zaprzestania szykan.

Prowadź szczegółowy dziennik wydarzeń z uwzględnieniem następujących danych:

  1. miejsca zajścia
  2. daty i dokładnego czasu
  3. dokładnego opisu zachowania
  4. wypowiedzi napastującego
  5. opisu twoich wypowiedzi i reakcji
  6. opisu twoich uczuć
  7. szczegółów na temat osób, które mogą poświadczyć zajście i opis ich reakcji

Taki zapis może być użyteczny w sytuacji, gdy rozpoczniesz postępowanie prawne. W podobny sposób możesz wykorzystać dokumentację lekarską, poświadczającą poniesione przez ciebie koszty fizyczne i psychiczne.

  • Rozmawiaj na ten temat z jak największą liczbą osób
  • Pamiętaj, że nie możesz czuć się odpowiedzialny i winny za zachowanie sprawców przemocy
  • Szukaj pomocy poza pracą
  • Nie spotykaj się z mobberem sam na sam, zawsze bierz kogoś ze sobą: np. ze związków zawodowych, prawnika, a w ostateczności nagrywaj rozmowy
  • Rozmawiaj o możliwości rozwiązania problemu w obecności jeszcze kogoś
  • Przechowuj zapisy wszystkich incydentów, nawet jeśli nie ma na to świadków

MOBBING- PRZECIWDZIAŁANIE

  • Tyrani utrzymują swój proceder tylko dlatego, że ich ofiary milczą – mów więc o swoim mobberze rodzinie, związkom zawodowym, prawnikowi, itd.
  • Tyrani działają w ukryciu (za zamkniętymi drzwiami) – otwieraj te drzwi i pokazuj swojego tyrana innym
  • Proś o pomoc innych
  • Jeśli zauważysz pierwsze oznaki szykanowania, od razu rozmawiaj o tym z innymi (z rodziną, z wyższymi szefami, z kolegami, z organizacjami udzielającymi pomocy mobbingowanym, ze związkami zawodowymi)
  • Szukaj możliwości mediacji
  • Zacznij się uczyć jak odpowiadać na słowne zaczepki
  • Znajdź chociaż jedną osobę (najlepiej z autorytetem) w miejscu pracy, która będzie po twojej stronie. Niestety często jest tak, że współpracownicy nie chcą świadczyć przeciwko swojemu pracodawcy z obawy np. o utratę pracy. Wówczas najlepszym świadkiem może okazać się osoba, która w damym zakłAdzie pracy już nie pracuje, ale była świadkiem działań mobbingowych.
  • Gdy na skutek mobbingu dostałęś uszczerbku na zdrowi to dokumentacja medyczna jest bardzo dobrym dowodem w sądzie pracy.

KIEDY NALEŻY PODJĄĆ KROKI PRAWNE?

Przed podjęciem decyzji o wszczęciu procedury prawnej należy rozważyć argumenty przemawiające za jej rozpoczęciem lub zaniechaniem, które dotyczą wielu kwestii:

Założenie sprawy sądowej jest skomplikowane.

Aby zrozumieć kwestie prawne należy skontaktować się ze specjalistą.

– Proces zabiera dużo czasu. Co będzie się działo w trakcie trwania procesu? Czy osoba skarżąca powinna nadal pracować ze sprawcą?

– Postępowanie sądowne jest kosztowne. Czy koszty poniesione przez powoda zostaną pokryte przez związek zawodowy lub inną organizację?

– Czy istnieje zapis zdarzeń.  Zapis wszystkich incydentów może stanowić ważny dowód w sytuacji, gdy słowo ofiary zostanie przeciwstawione słowu napastnika.

– Czy zachował się zapis korespondencji między ofiarą i Sprawcą (e-maile, sms-y)? Może okazać się szczególnie ważne, jeśli nie ma świadków napastowania. Niestety e-maile i screen-shoty sms-ów można spreparować przestawiając np. datę w komputerze czy telefonie. Metodą, która wykluczy możliwość podważenia takich dowodów jest np. protokół notarialny, w którym można potwierdzić autentyczność e-maila czy sms-a.

– Czy jest ktoś, kto może zapewnić ofierze emocjonalne wsparcie? Zważywszy na fakt, że wszczęcie kroków prawnych może budzić obawy, wsparcie emocjonalne w takiej sytuacji może być bezcenne. Warto zbliżyć się do osób, które mają podobne doświadczenia.

– Jakie są inne rozwiązania? Zdarza się, że sprawy rozstrzygają się na niekorzyść powoda. W najlepszym razie otrzymuje on zadośćuczynienie za poniesione straty.

Kilka wskazówek na koniec:

  • Gdy jesteś ofiarą mobbingu to zbieraj dowody.
  • Gdy dojdzie do konieczności utraty pracy na skutek mobbingu, to nigdy nie zgadzaj się na rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron. Takie rozwiązanie prowadzi do utraty dochodzenia roszczeń przed sądem.
  • Jednorazowy konflikt nie jest mobbingiem.

Aby uznać, iż powyższe zachowania noszą znamiona mobbingu, muszą być spełnione dodatkowe warunki:

  1. – okres prześladowań przyjmuje się 6 miesięcy (oczywiście może trwać krócej lub dłużej i tylko ofiara jest w stanie określić w jakim czasie zauważa u siebie skutki mobbingu)
  2. dość duża częstość występowania tego zjawisk
  3. ofiara nie jest w stanie bronić się sama
  • Co nie jest mobbingiem?
  1. Rzadka sytuacja, w której ktoś traci nerwy, ma zły humor i ubliża pracownikowi.
  2. Sytuacja, gdy osoby równe sobie stanowiskiem i wykształceniem wiodą jakiś spór.
  3. Oczekiwanie od pracownika rzetelnego wykonywania obowiązków wynikających  z zakresu czynności.

Na koniec części 1 chciałam wyjasnić, że nie jestem ekspertem w dziedzinie psychologii ani prawnikiem,  a niniejszy post powstał dzięki szkoleniu jakie przeszłam. Widząc skalę problemu, postanowiłam podzielić się z Wami moją wiedzą. Mam nadzieję, że niektórym z Was ten post i wiedza w nim zawarta posłużą jako amunicja w walce z mobbingiem. Jeśli Was to dotyka, to nie bójcie się powiedzieć STOP! Jeśli dotyka to kogoś z Waszego otoczenia to działajcie! Mobbing rodzi depresję, stany lękowe i inne choroby. Te skolei mogą doprowadzić do tragicznych skutków. Do Was należy decyzja czy zgadzacie się być ofiarami. Głowa do góry!

W części drugiej poruszę temat dyskryminacji oraz jak ją odróznić od mobbingu. Zapraszam do lektury 😉

Wasza BlogEvka

4 komentarze

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

Obserwuj blogEvka

Get the latest posts delivered to your mailbox: